Bank wstrzymał przelew? Nowy gracz i nowe praktyki w kontroli obrotu.

Bank wstrzymał przelew? Nowy gracz i nowe praktyki w kontroli obrotu.

Eksporterzy coraz częściej spotykają się z sytuacją, w której bank wstrzymuje przyjęcie płatności albo odsyła przelew do nadawcy. W praktyce nie musi to oznaczać, że nie możemy sprzedać naszemu kontrahentowi towaru. Może się jednak okazać, ze towar jest produktem podwójnego zastosowania lub znalazł się w centralnym punkcie oceny ryzyka sankcyjnego.

Dlaczego bank pyta o CN, odbiorcę końcowego i trasę transportu?

Bank nie zastępuje organu kontroli obrotu, ale jako instytucja obowiązana musi stosować środki bezpieczeństwa finansowego i rozumieć cel oraz charakter transakcji. W praktyce oznacza to, że może żądać informacji o towarze, kodzie CN, kontrahencie, użytkowniku końcowym, trasie przewozu, dokumentach eksportowych czy podstawie prawnej wywozu.

Z punktu widzenia eksportera oznacza to jedną rzecz: jeżeli transakcja dotyczy np. elektroniki, państwa trzeciego i większej wartości, bank będzie patrzył nie tylko na sam przelew, ale również na zgodność towaru z regulacjami sankcyjnymi i eksportowymi.

Kod CN to nie to samo co dual-use

Sam kod CN nie przesądza jeszcze, że towar jest produktem podwójnego zastosowania. W reżimie unijnym o obowiązku uzyskania zezwolenia decyduje przede wszystkim to, czy towar odpowiada pozycji z załącznika I do rozporządzenia 2021/821, a więc czy spełnia wskazane tam cechy i parametry techniczne. Rozporządzenie stanowi, że zezwolenia wymaga eksport towarów podwójnego zastosowania wymienionych w załączniku I, co nie jest równoznaczne z każdym towarem mieszczącym się w danym kodzie taryfowym.

W praktyce oznacza to, że standardowy komponent komercyjny — np. pamięć RAM — nie staje się automatycznie produktem dual-use tylko dlatego, że przy sprawdzenie jego kodu CN w systemie ISZTAR pojawia się adnotacja „kontrola eksportu – dual use”. Ocena wymaga zestawienia konkretnego produktu, jego dokumentacji producenta i parametrów technicznych z odpowiednią pozycją załącznika I.

Dlaczego mimo to, że towar nie jest dual use bank może zablokować transakcję?

Problematyka kontroli eksport jest szeroka i nie ogranicza się do kontroli towarów podwójnego zastosowania. Istnieje także ryzyko sankcyjne. Dla przykładu w przepisach regulujących  sankcje wprowadzone na Federacje Rosyjską funkcjonuje osobna kategoria tzw. common high priority items. Komisja Europejska wyjaśnia, że są niemi określone towary zaawansowanych technologii, wykorzystywane w rosyjskich systemach wojskowych albo krytyczne dla ich rozwoju i produkcji. Na liście tych pozycji znajdują się m.in. zintegrowane układy elektroniczne, która nie zawsze będą posiadały parametry pozwalające na uznanie je za towary podwójnego zastosowania.

Jeżeli eksporter sprzedaje takie towary do państwa trzeciego innego niż kraje partnerskie wskazane w Rozporządzeniu Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczącym środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie, od 20 marca 2024 r., zobowiązany jest zakazać swojemu kontrahentowi ich reeksportu do Rosji i reeksportu do użycia w Rosji.

To właśnie dlatego bank może zakwestionować transakcję nawet wtedy, gdy towar nie jest dual-use w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2021/821.

Najczęściej występującymi sytuacjami powodującymi uruchomienie przez bank procedury kontrolnej są:

-wysoka wartość dostawy do państwa trzeciego,

-elektronika objęta zwiększonym ryzykiem sankcyjnym,

-brak pełnych danych użytkownika końcowego,

-ogólne oświadczenie o „cywilnym zastosowaniu” bez dowodów,

-brak klauzuli no-Russia w dokumentach handlowych,

-rozbieżności między fakturą, logistyką i korespondencją,

-kierunki handlowe znane z ryzyka reeksportu. Komisja wprost wskazuje, że należy badać, czy wszyscy uczestnicy transakcji są znani operatorowi, czy można potwierdzić end-use, czy trasa nie jest nietypowa oraz czy dokumentacja finansowa i handlowa jest ze sobą zgodna.

Wniosek

Wstrzymanie albo zwrot przelewu przez bank nie oznacza automatycznie, że eksporter naruszył przepisy o towarach podwójnego zastosowania. W praktyce dużo częściej oznacza to, że bank uznał przedstawione wyjaśnienia za niewystarczające z punktu widzenia AML, sankcji i ryzyka obchodzenia ograniczeń wobec regulacji sankcyjnych.

Dlatego przed eksportem warto przygotować nie tylko dokumenty i skonsultować się ze specjalistą z zakresu obrotu towarami strategicznymi. Dobrze przygotowany eksporter ma większą szansę nie tylko na bezpieczny wywóz towaru, ale również na terminowe otrzymanie środków.